احمد مجاهد
مقدمه 9
جوحى ( فارسى )
ابن نديم متوفّاى 385 ه ، نيز در الفهرست ، ص 375 ، از كتابى به نام نوادر جحا نام مىبرد . ب . در مصادر اوليه به صورت مطلق « جحا » مردى احمق ، بدون ذكر نام و نام پدر و كنيه و محل تولد آمده است ، از آن جمله : جاحظ در رسالهء بغال ، ص 152 ؛ حمزهء اصفهانى متوفّاى 351 ه ، در سوائر الأمثال ، ص 111 ؛ راغب اصفهانى متوفّاى 401 ه ، در محاضرات الأدباء ، ج 1 ص 328 و ج 2 ص 602 و ج 4 ص 721 ؛ ابو حيّان توحيدى متوفّاى حدود 400 ه ، در الامتاع و المؤانسة ، ج 2 ص 57 و البصائر و الذّخائر ، ج 3 ، ص 114 و ج 4 ، ص 110 ؛ حصرى قيروانى متوفّاى 453 ه ، در جمع الجواهر ، ص 82 . ج . جحاى فزارى ( نام قبيلهاى ) با كنيهء ابو الغصن ، مردى احمق . حمزهء اصفهانى در سوائر الأمثال ، ص 116 و الدّرة الفاخرة ، ص 138 ؛ ابو هلال عسكرى متوفّاى 395 ه ، در جمهرة الأمثال ، ج 1 ص 311 ، بدون ذكر كنيه ؛ ميدانى متوفّاى 518 ه ، در مجمع الأمثال ، ج 1 ص 223 ؛ زمخشرى متوفّاى 538 ه ، در المستقصى ، ج 1 ص 76 . ابو سعد آبى شيعى متوفّاى 421 ه ، از قول جاحظ نقل مىكند كه جحا اسمش نوح بود و كنيهاش ابو الغصن ، كه به كوفه آمد و منصور دوانيقى را درك كرد و بيشتر از صد سال عمر كرد . ( نثر الدّر ، ج 5 ص 307 ) . د . در حاشيهء نسخهء اصل سوائر الأمثال از حمزهء اصفهانى آمده كه جحا لقب اوست و اسمش اسحاق و كنيهاش ابو الغصن بود كه از شريح متوفّاى 78 ه ، اخذ حديث مىكرد ، و يحيى بن سعيد متوفّاى 143 ه ، از جحا ، بعدا يحيى از گرفتن حديث از جحا امتناع ورزيد . ( سوائر الأمثال ، حاشيه ، ص 126 ) . حصرى قيروانى متوفّاى 453 ه ، مىآورد كه : نقش انگشترى ابو العبر متوفّاى 250 ه « 1 » ، اين بود : توفّى جحا يوم الأربعاء ، جحا روز چهارشنبه فوت كرد . ( جمع الجواهر ، ص 82 ) . ابن جوزى متوفّاى 595 ه ، مىآورد كه : جحا مردى زيرك بود كه غفلت بر او
--> ( 1 ) . براى شرح حال او ، نگا : صفحهء بيست و تعليقات اعلام كتاب .